Bakü “Kadife Devrim”in Önünü Kesti

Küçük olmasına rağmen önemli coğrafi konuma ve zengin petrol kaynaklarına sahip Azerbaycan’daki siyasi yaşamda meydana gelen herhangi bir değişiklik, uluslararası toplumda hemen yankı bulabiliyor, özellikle bazı yabancı güçlerin çıkarını ilgilendirebiliyor.

Seçimin ardından yaşanan gelişmeler, Azerbaycan’daki parlamento seçiminin geniş takdir kazandığını gösterdi. Bu nedenle gözlemciler, “Turuncu Devrimlerin” önünün Azerbaycan’da kesileceği görüşünü dile getirdiler.

Azerbaycan’da parlamento seçimi 6 Kasım günü yapıldı. Azerbaycan’ın bağımsızlığa kavuşmasından bu yana gerçekleştirilen 3., İlham Aliyev’in devlet başkanlığı görevine geldiği 2003’ten bu yana gerçekleştirilen ilk parlamento seçimi olma özelliğini taşıyan bu seçim, Bağımsız Devletler Topluluğu’na üye ülkelerde ardı ardına yaşanan “Turuncu-Kadife Devrimler” nedeniyle kamuoyunun yoğun dikkatini çekti. Seçimin ardından yaşanan gelişmeler, Azerbaycan’daki parlamento seçiminin geniş takdir kazandığını gösterdi. Bu nedenle gözlemciler, “Turuncu Devrimlerin” önünün Azerbaycan’da kesileceği görüşünü dile getirdiler.

İktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi Genel Başkan Yardımcısı Ali Ahmedov düzenlenen basın toplantısında, parlamento seçiminin pürüzsüz şekilde tamamlandığına işaret ederek, seçimin demokratik, hür ve adil bir ortamda ve devletin seçim yasasına uygun şekilde gerçekleştiğini vurguladı. Bağımsız Devletler Topluluğu ve Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen gözlemciler de oy verme işlemlerinin pürüzsüz tamamlanmasından duydukları memnuniyeti dile getirdiler. Oy verme işlemlerinin bütün sürecini izleyen ABD Bağımsız Gözlemci Heyeti yetkilisi, seçimin ardından yaptığı açıklamada, seçimin demokratik ve şeffaf bir şekilde gerçekleştiğini, hatta şeffaflık düzeyinin beklediklerinin üstünde olduğunu ifade etti. Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev Rus televizyonuna verdiği demeçte, yeni parlamentonun yasama çalışmalarını faal olarak sürdürerek, ülkedeki demokratikleşme yapılanmasını hızlandırmak yönündeki arzusunu dile getirdi. Ancak ülkedeki muhalif gruplar, beklendiği şekilde seçime itiraz ettiler, hatta seçimin resmi sonuçları açıklanmadan seçimin iptalini talep ettiler.

Güney Kafkaslar’da yer alan Azerbaycan, doğuda Hazar Denizi’yle, güneyde İran ve Türkiye’yle, kuzey ve batıda ise Rusya, Gürcistan ve Ermenistan ile komşu. Azerbaycan, Sovyetler Birliği döneminde Rusya Federasyonu’yla birlikte merkezi hükümetten yardım almayan iki cumhuriyetten biriydi. Bağımsız olduktan sonra Azerbaycan, devlet gücü itibariyle Orta Asya ve Kafkaslar’da bulunan 8 ülke arasında Kazakistan ve Özbekistan’dan sonra üçüncü konumda yer alıyor.

Gözlemciler, Azerbaycan’ın, sahip olduğu önemli stratejik konum nedeniyle, Batı ve Rusya arasında yoğun güç mücadelelerine sahne olduğuna işaret ediyorlar. Azerbaycan, zengin petrol kaynaklarına sahip olması nedeniyle ekonomi alanında Rusya’ya diğer Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri kadar bağımlı değil. Bununla birlikte din ve dil bakımından İslam ülkeleriyle olan yakınlığı nedeniyle Azerbaycan, başta Türkiye olmak üzere İslam ülkeleriyle yakın siyasi ve ekonomik bağlantılar kurdu. Ermenistan ile olan toprak anlaşmazlıkları, Hazar Denizi petrolünün değerlendirilmesi ve petrol boru hattının döşenmesi konularında Rusya ile olan sorunlar nedeniyle Azerbaycan ve Rusya arasındaki ilişkiler, uzun süreden beri oldukça soğuk. Ancak “Turuncu Devrimlerin” hem Azerbaycan’ın, hem de Rusya’nın çıkarlarını tehdit etmesi nedeniyle iki ülkenin liderleri, ikili ilişkilerin önemini adım adım anladılar. Bunun sonucunda son yıllarda iki ülke arasındaki ilişkiler adım adım güçlendirildi, ikili üst düzey temaslar yoğunlaştı, ikili işbirliği de arttı.

ABD’nin Bağımsız Devletler Topluluğu bölgesindeki stratejik çıkarlarına ters düşen bu gelişmeler karşısında kamuoyunda Azerbaycan’daki son parlamento seçiminin “Turuncu Devrim”in Azerbaycan’da sahnelenmesine yol açabileceği endişesi hakimdi. Azerbaycan Merkez Seçim Komitesi tarafından dün akşam yapılan açıklamada, ülkedeki 4 milyon 600 bin seçmenin yüzde 46’sının oy verdikleri, dolayısıyla seçimin geçerli olduğu bildirildi. Bir Amerikan şirketinin son anketine göre, iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi, seçimi önde götürüyor. Muhaliflerin bu durumda girişecekleri eylemler ve ülkedeki durum üzerinde yaratabileceği etkilerin henüz kesinlik kazanmamasına rağmen, ABD’nin tavrının belirleyici olacağı şüphesiz. Amerikalı gözlemcilerin seçim ardından yaptıkları açıklamalar, ABD’nin zaten başarısız dış politikasına yeni sorun yaratmadan kaçınmaya çalıştığını gösterdiği gibi, siyaset ve petrol alanında Azerbaycan’a olan ihtiyacının bir simgesi olarak yorumlandı. (H. Merkezi)

Bu arada Azerbaycan’da muhalefetteki güçler iktidar karşıtı başlıca 2 grubun yeni bir ittifak oluşturduğunu ilan etti. İttifakın hafta sonu yapılan parlamento seçimlerinin iptali için çalışmalarını daha da yoğunlaştıracağı bildirildi. Muhalefetteki Azadlık Bloğu’nun lideri İsa Gamber, “Mücadelemiz parlamentoda bir sandalye için değildir. Seçimlerin iptal edilmesini ve yeni bir seçim yapılmasını istiyoruz” dedi. “YES, Ulusal Birlik ve Liberal Parti” adındaki 3 muhalefet grubu ile bazı bağımsız adayların Azadlık Bloğu’na katılarak Demokratik Cephe adlı yeni bir ittifakın kurulmasına karar verdiği belirtildi. Muhalefet İlham Aliyev hükümetinin seçimlerde yaygın hile ve yolsuzluk yaptığını ileri sürüyor. Diğer bir üst seviye Azadlık lideri Serdar Celaloğlu, yeni ittifakın cumartesi gününden itibaren 4 gün mitingler düzenlemeyi planladığını bildirdi. (AFP Ajansı- 10 Kasım)

Aliyev: 300 Kişiyle Devrim Yapılamaz

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, kendisini protesto eden muhalifleri eleştirdi. Aliyev, ‘’300 kişiyle devrim yapılamaz. Azerbaycan, Ukrayna olamaz’’ dedi.Aliyev, Alman haftalık Die Zeit gazetesine yaptığı açıklamada, siyasi rakiplerinin ülkedeki gösterilerinin hiçbir işe yaramayacağını belirterek, ‘’300 kişiyle devrim yapılamaz’’ dedi. Ülkesinde Ukrayna’daki gibi bir devrimin yaşanmayacağını savunan Aliyev, ‘’ben göstericileri dikkate almıyorum, korkacak bir şeyim yok’’ diye konuştu.Aliyev, seçimlerde hile yapıldığı gerekçesiyle kendisine karşı protestolar düzenleyen muhalifleri eleştirerek, ‘’bu kişiler 10 yıldan bu yana isyan çıkartıyor. Halk bunlardan bıktı’’ dedi. Uluslararası gözlemciler, Azerbaycan’da yapılan ve Aliyev’in büyük bir çoğunlukla kazandığı seçimlerde usulsüzlükler görüldüğünü açıklamışlardı.

İki bölge valisi görevden alındı
Bu arada Aliyev, bugün imzaladığı iki ayrı kararnameyle Sürahanı ve Sabirabad icra başçıları (valilik ve belediye başkanlığı görevini yürüten kimse) Natık Mehdiyev ve Eşref Memmedov’u görevlerinden aldı. Kararnamede, Mehdiyev ve Memmedov’un, 6 mayısta yapılan parlamento seçimi sırasında daha önce seçimle ilgili imzalanan kararnamelere aykırı davrandıkları ve özellikle oyların sayımı sürecine müdahale ettikleri ifade edildi.

Putin Aliyev’i kutladı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’i telefonla arayarak, seçimlerin başarılı geçmesi ve demokratik ortamda yapılması nedeniyle tebrik etti.Aliyev de, seçimler sırasında görev yapan Rus gözlemcilerin çalışmalarından övgüyle söz etti. İkili ilişkilerin de ele alındığı görüşmede, ilişkilerin gelişmesi ve gelecekte çeşitli alanlarda yapılması öngörülen işbirliği konuları hakkında fikir alışverişinde bulunuldu.

Muhalefet meydanlarda
Azerbaycan’da önde gelen muhalefet partilerinin oluşturduğu Azatlık blokunun ‘seçim sonuçlarının iptali’ talebiyle yaptığı mitinge 30 bini aşkın gösterici katıldı.Galebe meydanındaki mitingde, ‘İstifa’, ‘Seçim sahtekarlığına son’, ‘Sahte seçim sonuçları tanınmasın’ gibi sloganlar atıldı.Mitingde, açış konuşmalarında da Azatlık blokunun seçimlerde yüzde 85 oranında oy aldığı, ancak yapılan usulsüzlüklerle bu oyların çalındığı savunuldu.Konuşmalarda, ABD Başkanı George Bush ve dünya kamuoyundan ‘seçim sonuçlarının tanınmaması’ istenirken, seçim sonuçları iptal edilinceye kadar meydanları boşaltmama çağrısı da yapıldı.

Sonuçlara itirazlar sürüyor
Azerbaycan’da geçtiğimiz pazar günü yapılan parlamento seçimlerine itirazlar da giderek artıyor. Son olarak Beylegan seçim bölgesinden 10 aday ile Berde seçim bölgesinden 9 aday ortak açıklamalar yaparak seçim sonuçlarına itiraz ettiklerini bildirdi.Beylegan’daki adaylar, Merkez Seçim Komisyonu’na yaptıkları başvuruda, bu bölgedeki askeri birimlerde seçmenlerle görüşmelerine izin verilmediğini öne sürerek, sonuçların kabul edilmemesini talep etti.Berde’deki adaylar ise, seçim günü kitlesel ihlaller yapıldığını, bu ihlaller arasında yerel yöneticilerin talimatıyla oy sandıklarının bulunduğu bölgelerde yasak olmasına rağmen sadece bir aday için seçim propagandası yapıldığını savundu. Başsavcılık ise, Cumhurbaşkanı Aliyev’in talimatıyla çeşitli seçim bölgelerinde inceleme ve araştırma başlattı.Başsavcı, bu konuda özel bir araştırma grubu kurulduğunu belirterek, ihlaller nedeniyle MSK’nın iki seçim bölgesindeki sonuçları iptal ettiğini anımsattı.Muhalefet temsilcileri tarafından yapılan ihlal açıklamalarına da değinen Başsavcı, bunların resmi olarak ihbar veya şikayet anlamına gelmediğini, dolayısıyla bu iddiaların araştırılmayacağını belirtti.

Türk Dışişleri Bakanlığı’nın Açıklaması
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Namık Tan, Azerbaycan seçimlerinde bazı bölgelerde usulsüzlük yapıldığının tespit edildiğini, seçim sonuçlarına itiraz süreci çerçevesinde bu usulsüzlüklerin sonuçlarının giderilmesinin yararlı olacağını söyledi.Türkiye’nin arzusunun, son seçimlerin kardeş Azerbaycan’ın demokrasi ve istikrarının güçlenmesine katkıda bulunması olduğunu belirten Tan, ‘’temennimiz Azerbaycan’daki tüm siyasi partilerin vatanseverliğin gerektirdiği sorumluluk duygusuyla geleceğe yönelik olarak daha müreffeh ve çağdaş bir Azerbaycan’ı müştereken inşa için çalışmalarıdır’’ diye konuştu. (9 Kasım 05)

Aliyev 60 Sandalye Kazandı

Bazı bölgelerde seçimin tekrarlandığı ve oyların yeniden sayıldığı Azerbaycan’da iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi (YAP) 60 sandalye kazandı. Merkez Seçim Komisyonu’na bağlı Seçim Enformasyon Merkezi, Musavat Partisi’nin 5, Azerbaycan Halk Cephesi Partisi’nin (AHCP) de 3 sandalye kazandığını açıkladı. Anavatan ve Vatandaş Hemreyliği (işbirliği) partileri 2’şer, Ümit, Sosyal Refah, Demokratik Islahatlar, Bütün Halk Cephesi (BAHCP), Büyük Kuruluş ve Vatandaş Birliği partileri ise 1’er sandalyeye sahip oldu. 42 sandalye tarafsızlara, 3 sandalye ise başvurusunda parti adı belirtmeyen isimlere gitti. Geri kalan 2 sandalyenin belirleneceği 9 numaralı Binegedi ve 42 numaralı Sumgayıt (II) seçim bölgeleriyle ilgili kararın daha sonra açıklanması bekleniyor. Bu seçim bölgelerindeki sonuçlar iptal edilmişti. Açıklanan bu sonuçların da, itirazların araştırılmasının tamamlanması ve buna bağlı olarak MSK tarafından yapılacak iptal veya yeniden sayım kararıyla değişme olasılığı bulunuyor.

İktidar partisinden miting
6 kasımda yapılan seçimin sonuçlarına ilişkin tartışmalar sürerken iktidar partisi Yeni Azerbaycan Partisi’nin (YAP) bugün düzenlediği mitinge 20 bin kişi katıldı. Göstericiler, yaklaşık 3 kilometrelik yolu ellerinde ‘bölücü güçlere hayır diyoruz’, ‘demokratik seçimler’, ‘zafer halkındır’, ‘Azerbaycan gençleri İlham Aliyev’i destekliyor’ gibi sloganların yer aldığı pankartlarla yürüdü. Mitingden sonra bir konser düzenlendi. Bu arada Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in siyasi danışmanı Ali Hasanov ise, bazı seçim bölgelerinde usulsüzlükler olduğunu, bunların incelendiğini söyledi. Hasanov, sonuçların 3 yerde iptal edildiğini belirterek 20 yerde de incelemelerin sürdüğünü kaydetti. Muhalefet mitinglerinin aksine turuncu bayraklar yerine Azerbaycan bayrakları dalgalandı. (Haber Ajansları)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir