Çerkes Ethem için ’iade-i itibar’ kampanyası

Kurtuluş Savaşı sürecinde Mustafa Kemal’le görüş ayrılığına düştüğü için tasfiye edilen Çerkes Ethem için ‘iade-i itibar’ kampanyası başlatıldı. Kampanya kapsamında toplanan imzalar TBMM Başkanlığına sunulacak

Konuyla ilgili olarak, İnternet üzerinden yayın yapan Çerkes kökenli vatandaşlara hitap eden http://www.uzunyayla.com isimli web sitesindeki açıklama şöyle:


Saygı Değer Uzunyayla.com ziyaretçileri;

Yayın hayatına başladığımız günden bugüne hemşerilerimizin her türlü problemini, temennilerini dile getirmeye ve bunların takipçisi olmaya özen gösterdik. Şimdi kanayan bir yarayla ilgili, bir kampanya ile yine karşınızdayız.


Biz Kafkasyalılar Anadolu topraklarında, hep 1. sınıf vatandaş olduk ve bunun gereği olarak ta, Yemende, Sarıkamış’ta, Çanakkale’de, İzmir’de, Antep’te, Şırnak ta, taşın altına başımızı koymaktan geri durmadık. Yakın tarih bunun yüzlerce örneği ile doludur.


Türkiye Cumhuriyeti kuruluş manifestosu olan Amasya Tamimini, Mustafa Kemal’le yayınlayanlar olmaktan gurur duyduk ve duymaya devam edeceğiz. Bu ülkede yaşayan hiç kimse Kafkasyalılar kadar sürgün ve soykırım ne demektir bilemez. Biz yaşadıklarımızı başkalarına reva görme ve hıyanet alçaklığına, düşmemiş bir milletiz.


Ancak yakın tarihimizdeki bir yara kanamaya devam etmektedir.Milli mücadelede Ethem beyin varlığı hiç şüphesiz Türkiye Cumhuriyetinin varlık sebebidir. Çerkes Ethem Beyin onurlu mücadelesi maalesef, siyasi hesaplaşmalara kurban verilmiş ve akabinde 80 yıldır kanayan bir yaraya dönüşmüştür.


Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde yaşayan hiç kimse , hiçbir aklı selim sahibi, Çerkes Ethem Beyin mücadelesinin Çerkeslik etnik temeli üzerine olduğunu söyleyemez. Türkiye de yaşayan Çerkeslerinde etnik kimlik anlamında Ethem Beye, bir vefa borcu yoktur. Ethem Bey, isminin önüne HAİN damgası vurulana da kadarda, hiçbir zaman, ÇERKES diye anılmamıştır. Ethem Beyin isminin önüne Çerkes ibaresinin konulması da, hain ilan edilmesi de, bilinçli bir tavrın sonucudur.


Çerkes Ethem Bey, bir Çerkes milli kahramanı değil, Türkiye Cumhuriyeti nin Çerkes asıllı bir kahramanıdır. Ancak HAİN damgasının bedelini Çerkesler ödemiştir.


Türkiye Cumhuriyeti yakın geçmişini aydınlatma ve kendi tarihiyle barışma süreci içindedir. Adnan Menderesi idam edenler, özür dilemiş ve anıt mezarını yaptırmışlardır.


Hiç şüphesiz ki, Ethem Beyin bu Cumhuriyetinin kuruluşundaki emekleri, Adnan Menderes ve diğer birçoklarından kat be kat fazladır.


Kendisinin yasal olarak AFFI sözkonusu değildir, zaten bu karar TBMM tarafından alınmıştır.Türkiye’ye dönmesi istendiğinde ki;

“Herkesin beni hain bildiği memleketime af yoluyla dönmem, ihaneti kabul etmem demektir, hakkımdaki gerçeği umuyorum ki, tarihçiler yazacaktır.”

Sözleri, kendisinin ne kadar “son vatan”ına düşkün olduğunun ve onurlu bir şekilde memleketine dönmek istediğinin en somut ifadesidir.


Yakın tarih yazarlarının “Çerkes Ethem”le ilgili görüşleri:


PROF DR. MÜMTAZER TÜRKÖNE

Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında Çerkes Ethem’in payını kimse inkâr edemez. Öyleyse bir borcu yerine getirmeli; tarihimizle barışmak adına bu adamın itibarını iade etmeliyiz.


Tıpkı Enver Paşa’nın mezarının İstanbul’a nakledilmesi gibi, Çerkes Ethem’den kalanlar da Amman’dan Türkiye’ye getirilmeli ve Bandırma’da bir anıtmezara defnedilmelidir.


Bu eski yaranın sarılması da, Çerkes Ethem’in şahsında Millî Mücadele’nin ateşten günlerinde “son vatan”ı savunanlara, sonrasında yolları ayrı düşmüş olsa da itibarlarının iade edilmesiyle mümkündür.


AVNİ ÖZGÜREL RADİKAL GAZETESİ

Çerkes Ethem, “Elinin altında hayli maddi kaynak olmasına rağmen Yunanlılara teslim olma kararını verdiğinde cebindeki üç-beş kuruş dışında yanına bir şey almadı. Nitekim Atina’ya götürülüp tedavisine Almanya’da devam edilmesi kararı üzerine oradan ayrıldığında günlerce pekmeze ekmek banarak karnını doyurmaya çalıştığını da biliyoruz.”


“Şurası kesindir ki Ethem’e ’Çerkes’ lakabını takan İsmet Paşa’dır. Kendisine sorulduğunda bunu ’övgü’ olarak kullandığını söyler; ama Ethem öyle anılmaktan rahatsızdır: “Hepimiz Osmanlı’ydık… Eğer milliyet ve ırk tefriki yapılmaya kalkışılsaydı bu vatanda seceresi karışmamış kim kalırdı.”


“Ethem’in Yozgat isyanlarını büyük bir maharet ve süratle bastırması da onu aynı yerde daha önce başarısız olmuş bazı kumandanların kıskançlık ve rekabet hislerine hedef haline getirdi.”

“Ancak Milli Mücadele şekillenmeye başladığında bir gelişme oldu ve Mustafa Kemal’in yakın çevresinde değişiklik yaşandı. Lider yola birlikte çıktığı kişilerden ayrıldı, mücadeleye sonradan hatta bir bakıma fazlaca inanmadan- katılan ’emir/kumanda adamları’ ön plana geçti. Bu değişimin Mustafa Kemal’in arzusu olmaktan çok ’yeni gelenlerin manevrası’ olduğu yolunda işaretler var.”


PROF. DR. TOKTAMIŞ ATEŞ

TBMM daha Ankara da çalışmaya başlamadan önce, Salihli cephesinde Yunan ilerlemesinin durdurulması ve iç ayaklanmaların bastırılmasında fevkalede önemli hizmetleri vardır. Hatta hiç abartmadan şunu söyleyebiliriz ki, Eğer Çerkes Ethem ve onun kuvvetleri olmasa idi, Ulusal Kurtuluş mücadelesi başlamadan ortadan kaldırılabilirdi.


YAVUZ BAHADIROĞLU – TARİHÇİ

Çerkes Ethem’in yok edilmesine karar verilmişti de, formül aranıyordu aslında. Çerkes Ethem’de kendini feda etmemek için direniyordu…


Burada Çerkes Ethem’in davranışını, hıyanetle değil olsa olsa, bir büyük fedakarlık, kendi varlığını feda eden bir oluşum olarak değerlendirmek olduğuna inanıyorum.


MUHİTTİN NALBANTOĞLU

Çerkes Ethem çok büyük bir vatansever, kurtuluş savaşının ilk günlerini düşünün, bir tek kişiye ihtiyaç duyulduğu günlerde, bu adam Yunanlıları sahillere çakılı bırakıyor, Anadolu ya bırakmıyor.


İSMET BOZDAĞ – TARİHÇİ

Nerede bir yangın varsa oraya yetişen bir Çerkes Ethem kuvvetleri vardı. Batı cephesi komutanlığına atanan İsmet İnönü’nün ilk işi Çerkes Ethemin ünvanını değiştirmek olmuştur.


CEMAL KUTAY – TARİHÇİ

Mondros mütarekesinden sonra ta meclisin kurulmasına kadar, ne Erzurum kongresinde, ne Balıkesir kongresinde, ne Alaşehir, ne Sivas kongresinde bulunmamış insanlar, İstanbul un işgalinden sonra sığınacak yerleri kalmadığı için, mecbur kaldılar Anadolu ya geldiler. Mücadele bunun mücadelesidir. Milli mücadelede öncekiler ve sonrakiler mücadelesidir…..


Ethem iki şık arasında tercihe mecbur bırakılmıştır; Ya üzerine sevk edilen askerlere karşı koyacak kardeş kanı dökülecektir, veyahutta bırakıp gidecektir. Nereye gidebilir? Yunana. Hayır en büyük tarihi hakikat şimdi size söyleyeceklerimdir. Ethem Yunan’a iltica etmemiştir. Ethem geciş hattı istemiştir.


İnsanlara Hain demek kolay, kaldi ki kendini müdafa etme hakkından mahrumsun, kahraman demekte kolay, çünkü kimse kendisine kahraman denilmesini tekzip etmez. Bizim milli mücadelemiz kronolojisi sıhhatle yazılmamış olan bir buhran dönemidir. Ethem yanına kimseyi almadan gitmiştir ve yanındakiler gelelim diye dayatmışlardır, dövüşelim demişlerdir, ikisini de reddetmiştir. Bir kulübesi bile olmayan bir nehir kıyısında kalbi duran bir adamın, layık olmadığı halde hain damgasıyla damgalanması vicdanları rahatsız etmektedir.


PROF DR. MİM KEMAL ÖKE

Merkezi otoritenin Çerkes Ethem’den sıkıntı duyması kaçınılmazdı, çünkü Anadolu da sadece bir milli direniş, sadece bir kuvayi milliye hareketi değil, bunun yanı sıra bir liderlik döğüşü de veriliyordu.İşte bu çerçevede Çerkes Ethem in büyümesi halk arasında muazzam bir kahraman olarak her girdiği yerde alkışlarla karşılanması, bazı kişileri tedirginliğe sevk etmiştir. İsmet İnönü’nün her zamanki tavrıyla Çerkes Ethem ve ağabeyleri aleyhinde bazı propagandalarda bulunduğunu da söyleyebiliriz…..


İşte bu çerceve içinde Çerkes Ethem arkadaşları ile, Yunan ordusu ve Türk Ordusu arasında kalır İşte orada o önemli kavşakta, bir ikilem içindedir. Ne yapacaktır? İşte bu Yiğit Adam saflarında döğüştüğü Anadolu insanıyla kılıç kılıça gelmekten çekinerek, Yunanlılarla görüşerek sadece bir çıkış noktası istemiştir. Anadolu daki mücadeleyi akamete uğratmamak ve bir savaşa dönüştürmemek için yurtdışına gitmek için bir geçit noktası istemiştir.Hatta arkadaşlarına döner derki; Siz silahlarınızı bırakıp Kuvayi Milliyeye döneceksiniz, onlarla birlikte savaşacaksınız.


ÇERKES ETHEM BEY

Çok hatalarım olmuştur, ama asla vatan haini olmadım…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir