EKONOMİK ŞOK TESTLER SESSİZ SİLAH(*)

Ülkemizde ( veya diğer ülkelerde) zaman zaman bazı ürünlerin fiyatlarındaki aşırı dalgalanmanın gerçekte sebebi nedir?Bu dalgalanma; üretimin azalıp tüketimin artmasından mı, yani arz talep dengesinin bozulmasından mı kaynaklanmaktadır?Yoksa suni olarak fiyatlarla oynanmaktadır mı? Eğer böyle bir ihtimalden bahsediyorsak,yani fiyatların suni olarak yükseltilmesinden bahsediyorsak,bunun sebebi sadece fiyat artışından kaynaklanan kâr mı?Amaç sadece ve sadece kâr elde etmek mi? Yoksa bunun arka planında başka sebepler mi var?

Biz, bu fiyat artışlarının (şok bir şekilde) aşırı şekle yükselmesinin sadece kâr amaçlı olmadığını düşündüğümüz için bu yazıyı hazırladık.Konuya uzak kişilerin bunu hemen komplo teorisi olarak nitelendirmesi, bizim onlardan farklı düşünmemize engel değil.Bir komplonun ilk tedbiri neydi: “Herkesi bir komplonun var olmadığı konusunda ikna etmektir. “

Nitekim bu kısa yazıyı sonuna kadar okuduğunuzda sizin de aklınızda bazı soru işaretleri kalacaktır?Şimdi bir örnek ürün seçerek konumuza geçelim:

Ülkemizde geçtiğimiz aylarda pirincin fiyatında aşırı bir yükselme olduğunu hepimiz yaşayıp gördük.Neden pirincin fiyatı birden bire bu kadar yükseldi?Ve bu yükselme karşısında biz Türk toplumu olarak nasıl davrandık? İşte ben burada asıl nedenin kâr değil, bizim davranış şekillerimizde meydana gelen değişiklikleri ölçmek olduğunu düşünüyorum.Dediğim gibi bu sadece benim düşüncem.Konuya uzak kişilerin bu tezi komplo teorisi olarak karşılayacaklarını biliyorum.Ancak bu konunun uzmanı olanlara da bu yazı hiç de komplo teorisi olarak gelmeyecektir.

Şimdi, pirincin fiyatındaki aşırı yükselme ile bizim davranışlarımız arasında nasıl bir bağ var?Pirincin fiyatındaki aşırı dalgalanma neticesinde bizim tüketim alışkanlıklarımızda nasıl bir değişme olmaktadır.Bu gelişmeler; bizim satın alma alışkanlıklarımızı ve bütçemizde nasıl değişimlere sebep olmaktadır?

Bu konunun uzmanları,piyasadaki para ile piyasaya bağlı insan kitleleri arasındaki direkt ilişkiyi çözdüklerinden bu ekonomik şok test yöntemlerini uygulamaktadırlar.

Pirincin fiyatının aşırı şekilde artması neticesinde diğer ürünlerin satışında ne gibi değişiklikler olmaktadır?Bütün bunlar takip edilebilir ve ölçülebilir durumdadır.Diğer yandan, bu yükselme ile beraber insanların davranışları arasındaki ilişki bu testin ne kadar işe yarayıp yaramadığını göstermektedir.Siz o sıralar vizyonda olan hangi filmleri tercih ediyorsunuz(Şiddet,korku,komedi duygusal vs),televizyonda hangi programlara ve filmlere yöneliyorsunuz,kredi kartı harcamalarınızda ne gibi bir artış olmaktadır? Hangi alternatif ürünlere yöneliyorsunuz?İçki ve sigara tüketiminde bir artış oluyor mu? İnternette hangi sayfalara girmeye başlıyorsunuz? Örnekleri bu şekilde çoğaltmak mümkün.

Siz kendi sorunlarınızdan kaçıp nelere/nerelere yöneliyorsunuz? Bütün bunlar bu testin amaçları arasında yer almaktadır.

Sonuç Olarak :

Bu tür hareketler neticesinde Türk ekonomisindeki ( diğer ülke ekonomileri de) değişiklikler önceden tahmin edilebilir ve kontrollü bir kriz yaratılabilir hale getirilmektedir.Bu kriz neticesinde, toplumsal kurumlara olan güven sarsılır,o an yönetimde olanların başarısız oldukları vurgulanır ve konunun uzmanlarca idare edilmesi gerektiği kulaklara fısıldanır.O zaman bir yetkili de kalkıp kameralar karşısına geçer,biz bu krizi aşamıyoruz bunun uzmanı olan arkadaşı/ arkadaşları göreve çağırıyoruz diye demeç verir.(Durumu düzeltmek için ABD’den arkadaşım ve bu konunun uzmanı Kemal Derviş’i çağırdık.Bu sözü hatırladınız değil mi?)

Yani hem kişiler kem de kurumlar kendi işlerini kendilerini idare edemeyecekleri konusunda ‘ikna’ edilip,konunun uzmanlarına işi bırakın mesajı bilinç altına işlenir.

Kuşkusuz Türkiye için böyle testleri öngörenlerin 20 yıl önceki öngörüleri ile bugünkü öngörüleri arasında epeyce fark olması gerekir.Son yıllarda her şey daha kontrol edilebilir olduğu için tahminlerin de tutma şansı o kadar artmıştır.Toplumsal yapımızda meydana gelen değişimlere bakarak da bu sonuca varabiliriz.

Doğrusunu Allah bilir…

(*)Bu konu ile ilgili: William Cooprer’in hayatına mal olan Akpokalips’in Atlıları (Selis Kitapları) kitabına bakılabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir